Bu bildiride, Kırgızların en önemli sözlü kültür miraslarından Manas Destanı’nda Türkistan kavramı ve bu kavrama yüklenen anlamlar incelenmektedir. Çalışmanın amacı, destanda Türkistan’ın sadece coğrafi bir bölge olarak değil, aynı zamanda kutsal, tarihî ve kültürel bir merkez olarak nasıl kurgulandığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda Türkistan’ın “ata toprağı”, “kutsal mekân” ve “dünyanın merkezi” gibi anlam katmanları analiz edilmiştir.

Araştırmanın kapsamı, destanın ilgili bölümlerinde Türkistan’a dair anlatılarla sınırlandırılmıştır. Çalışmada metin çözümlemesi tekniği kullanılarak destandaki anlatılar içerik bakımından değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Türkistan’ın kökenine, isimlendirilmesine ve tarihsel süreçte uğradığı değişimlere ilişkin rivayetler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Elde edilen bulgulara göre Türkistan, destanda Türkler için ilahi bir lütuf olarak sunulmakta ve kutsal bir yurt olarak tasvir edilmektedir. Ata ruhları ve koruyucu güçler tarafından korunduğuna inanılan bu coğrafya, aynı zamanda Türk kimliğinin temelini oluşturmaktadır. Destanda Manas’ın Türkistan’ı yeniden kazanması, sadece siyasi bir başarı değil, aynı zamanda kutsal bir görevin yerine getirilmesi olarak yorumlanmaktadır. Ayrıca Türkistan’ın merkezi olarak Talas’ın gösterilmesi, mekânın Manas’ın varlığıyla anlam kazandığını ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak, Manas Destanı’nda Türkistan, tarihsel ve coğrafi bir alan olmanın ötesinde, kutsallık, kimlik ve birlik sembolü olarak önemli bir yer tutmaktadır. Bu durum, destanın Türklerin tarihsel hafızasını ve dünya görüşünü yansıtan güçlü bir anlatı olduğunu göstermektedir.