Bu araştırmada Türk-İslam kültür ve edebiyatında önemli bir yere sahip olan Hızır tipinin, Manas Destanı, Satuk Buğra Han Destanı ve Ahmet Yesevi’nin Hikmetlerindeki yansımaları ele alınmaktadır. Hızır, söz konusu eserlerde yalnızca dini bir şahsiyet olarak değil, aynı zamanda zor zamanlarda yardım eden, yol gösteren, manevi destek sağlayan ve kutsallığı temsil eden bir figür olarak karşımıza çıkmaktadır.

Manas Destanı’nda Hızır, kahramanın korunması, güç kazanması ve ilahi destekle başarıya ulaşması bağlamında görülürken; Satuk Buğra Han Destanı’nda İslam’ın kabulü ve yayılışı sürecinde manevi rehberlik eden bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Ahmet Yesevi’nin Hikmetlerinde ise Hızır, tasavvufi düşüncenin bir parçası olarak hak yolunu gösteren, gönül dünyasını aydınlatan ve müride manevi olgunluk kazandıran sembolik bir kimlik taşımaktadır.

Bu eserler karşılaştırmalı olarak incelendiğinde, Hızır’ın Türk kültüründe eski inanç unsurları ile İslami anlayışın birleştiği önemli bir ortak motif olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak Hızır, hem destanlarda hem de tasavvufi metinlerde insanı doğru yola yönelten, umut veren ve ilahi yardımın simgesi olan güçlü bir manevi şahsiyet olarak değerlendirilmektedir.